Исследование визуальной структуры традиционного грузинского деревянного дома показало, что деревянное жилище Западной Грузии представляет собой не только архитектурный тип, но и сформированную графико-конструктивную систему, обладающую собственным языком, принципами и устойчивыми визуальными закономерностями. Эта система складывается под влиянием географии, климата, плотницких традиций, материалов и культурной практики обустройства пространства. Анализ географического контекста выявил значительное различие между западной и восточной частями страны: влажный климат, богатые широколиственные леса и особенности хозяйственного уклада определили развитие деревянных домов в западных регионах. Тип ода стал ядром этого наследия, объединив конструктивную рациональность и декоративную выразительность. Региональные вариации в Гурии, Самегрелo, Имерети и Раче сформировали большой спектр визуальных моделей, которые могут быть описаны через ритм, плотность, пропорции и материал. Конструктивный анализ показал, что визуальная структура дома строится на каркасной системе. Вертикальные стойки, горизонтальные балки, обвязки и балконы формируют модульную сетку, которая определяет не только фасад, но и внутреннюю композицию пространства. Материал напрямую влияет на конструктивную логику: каштан, дуб и орех задают толщину элементов, глубину резьбы и светотеневой рисунок. Конструктивные узлы образуют геометрию, которая сама по себе является визуальным паттерном.
Декоративная система, рассматриваемая в третьей главе, показала, что резьба не существует как изолированное украшение. Она вплетена в конструктивный ритм, повторяет каркас, усиливает его визуальную читаемость. Имеретинская декоративность, гурийская лёгкость, мегрельская геометрия и рачинская структурность создают спектр региональных орнаментальных систем. Каждый регион формирует собственный «акцент», основанный на тех же конструктивных модулях, но выраженный через разные пропорции и пластику. Заключительная аналитическая часть продемонстрировала, что фасад деревянного дома фактически является готовой графической системой. Модули между стойками могут быть интерпретированы как сетка; орнаментальные элементы — как повторяющиеся графемы; светотень — как композиционный контраст; фактура дерева — как основа для цветовых решений и текстурных слоёв. Таким образом, традиционный деревянный дом является неотделимым от визуальной культуры региона и предлагает законченный набор принципов, применимых в современном дизайне. Связь исследования с темой ВКР — ребрендингом Грузинского этнографического музея — проявляется в том, что выявленные визуальные закономерности могут быть трансформированы в целостный визуальный язык бренда. Модульность каркаса определяет фирменные сетки; ритм стоек формирует линейные паттерны; декоративные фрагменты становятся графическими символами; фактура дерева задаёт цветовую палитру; светотень превращается в контрастную композицию. Таким образом, архитектурное наследие напрямую переходит в язык визуальной коммуникации.
Исследование показало, что деревянная архитектура — не лишь исторический артефакт, а структурированная и аналитически богатая система. Её разбор даёт дизайнеру возможность создавать визуальную айдентику, опирающуюся на реальные материальные свидетельства культуры, а не на стилизованные или поверхностные мотивы. Это делает ребрендинг музея не формальным набором знаков, а настоящей интерпретацией локального культурного кода.
Список источников
Adamia I. Kartuli khalkhuri khurot’modzghvreba. T. Achara. Tbilisi: Khelovneba, 1956.
Adamia I. Georgian Folk Architecture. Vol. 2. Tbilisi: Literature and Art, 1968.
Adjinjal I. From the Ethnography of Abkhazia. Sokhumi: Alashara, 1969.
Amirnashvili Sh. Istoriya gruzinskogo iskusstva. Tbilisi: Metsniereba, 1961.
Aptsiauri V. Osnovy planirovki i zastroyki sel. Tbilisi: Metsniereba, 1985.
«Residential and Household Buildings in Ajara.» Tbilisi: Metsniereba, 2024.
«Vardzia Historical–Architectural Museum-Reserve: Guidebook.» Tbilisi: Georgian National Museum, 2015.
Beridze V. Drevnyaya gruzinskaya arkhitektura. Tbilisi: Iskusstvo, 1974.
Crouch D., Johnson G. Traditions in Architecture: Africa, America, Asia and Oceania. New York: Oxford University Press, 2001.
Davitaia M. Concept of Kisho Kurokawa Architecture and Paradigms of Georgian Architecture. Tbilisi: Georgian Technical University, 2000.
Garakanidze M. Georgian Wooden Architecture. Tbilisi: Sabchota Sakartvelo, 1959.
Garakanidze M. Sakartvelos khit khurot’modzghvreba [Georgian Wooden Architecture]. Tbilisi: Khelovneba, 1959.
Kaladni A. Kartuli traditsiebi: satskhovrebeli sakhlebi. Tbilisi: Mecniereba, 1989.
Kikvidze Z. Ethnobiology of Georgia. Tbilisi: Ilia State University Press, 2020.
Kvirkvelia T. Russko-gruzinskii arkhitekturnyi terminologicheskii slovar’. Tbilisi: Metsniereba, 2007.
Lang D. M. The Georgians. London: Thames & Hudson, 1966.
Malaguradze J. Istoriya gruzinskoi arkhitektury: kratkie svedeniya. Tbilisi: Metsniereba, 1989.
Malaguradze J. Naselenie, zemlya i arkhitektura v goriakh. Tbilisi: Metsniereba, 1985.
Nerdinger W. (Ed.) Architectural Guide: Tbilisi. Berlin: DOM Publishers, 2020.
Rcheulishvili L. Nekotorye aspekty arkhitektury Chernomorskogo poberezh’ya Gruzii. Tbilisi: Metsniereba, 1978.
Rcheulishvili L. Kupol’naya arkhitektura VIII–X vv. v Abkhazii. Tbilisi: Metsniereba, 1988.
Rukhadze J. Georgian Folk Agriculture in Western Georgia. Tbilisi: Publishing Council of the Academy of Sciences of the Georgian SSR, 1976.
Sumbadze L. Arkhitektura gruzinskogo narodnogo zhilishcha «darbazi». Tbilisi: Metsniereba, 1984.
Sumbadze L. Kartuli khit khurot’modzghvreba. Tbilisi: Khelovneba, 1985.
Sumbadze L., Tsintsadze V. Imereti Residential Architecture. Vol. 2. Tbilisi: Publishing House of the Academy of Sciences of the Georgian SSR, 1948.
Tsitsishvili I. Istoriya gruzinskoi arkhitektury. Tbilisi: Metsniereba, 1995.
Abramidze T. Rugs from Tusheti in the G. Chitaia Open Air Museum of Ethnography // Bulletin of the Georgian National Museum. 2018. № 8. P. 45–60.
Adjinjal I. Traditional Abkhaz Dwelling // Caucasian Ethnographic Collection. 1970. Vol. 5. P. 112–134.
Grana García A., López Álvarez J. El cantábrico del mar Negro (II). Tras el rastro de los hórreos: del Cáucaso a los montes Pónticos // Kobie. Serie Antropología cultural. 2022. № 24. P. 103–112.
Hahn C. Kaukasische Dorfanlagen und Haustypen // Globus. 1896. Bd. 69. S. 267–270.
Jorjadze T., Maisuradze B. The Expedition Reports for Survey «Meskhuri Darbazi» in Samtskhe–Javakheti // Works on Georgian Vernacular Architecture. 2015. Vol. 2. P. 55–78.
Kaldani A. For the Typology of Georgian Traditional Housing // A Friend of a Monument. 1990. № 2. P. 9–21.
Kikvidze Z. Traditional Land Use and Plant Resources in Western Georgia // Journal of Ethnobiology. 2019. Vol. 39, № 3. P. 289–305.
Kochladze N., Imnadze N., Chigogidze T., Margiani N. Technical Innovations in the Service of Architectural History: Continuity // Proceedings of Georgian Technical University. 2025. № 1 (535). P. 306–313.
Sumbadze L. Woodcarving in Folk Architecture // A Friend of a Monument. 1967. № 12. P. 54–64.
Zhgenti L. Cultural Heritage Represented in Memories of the Elderly Inhabitants // ICOM CECA Conference Papers. 2015. P. 120–130.
Song M., Hayashi N. Open-Air Museums as Mediators for Intergenerational Transmission: Two Ethnographic Open-Air Museums in Georgia and Ukraine // Museum International. 2016. Vol. 68, № 3–4. P. 157–163.
Crouch D. Architectural Traditions and Rural Landscapes in the Black Sea Region // Global Vernacular Architecture Studies. 2005. Vol. 3. P. 201–220.
Adjara’s Islamic Heritage Forgotten by the State // OC Media. 2025. (Электрон. ресурс). URL: https://oc-media.org/adjaras-islamic-heritage-forgotten-by-the-state/ Просмотрено: 1.11.2025.
Asanidze D. Traditional Dwelling Design from Georgian and Japanese Perspective // Doctrina. 2017. (Электрон. ресурс). URL: https://www.doctrina.ge/en/dwelling-design-from-georgian-and-japanese-perspective/ Просмотрено: 15.11.2025.
«Ethnographic Museum of Georgia, Tbilisi» // Advantour. (Электрон. ресурс). URL: https://www.advantour.com/rus/georgia/tbilisi/museum-folk-architecture.htm Просмотрено: 10.11.2025.
Georgian National Museum. Georgian National Museum in Tbilisi and the Regions. 2014. (Электрон. ресурс). URL: https://museum.ge/files/broshurebi/Museum_Broshura_A4_ENG_WEB.pdf. Просмотрено: 3.11.2025.
Georgian Traditional Houses // Official Tourism Portal of Georgia. (Электрон. ресурс). URL: https://georgia.travel/georgian-traditions-and-rituals/georgian-traditional-houses. Просмотрено: 4.11.2025.
Giorgi Chitaia Open Air Museum of Ethnography // Georgian National Museum Journal. 2015. (Электрон. ресурс). URL: https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/141187/1/Museum_2015_N2.pdf. Просмотрено: 2.11.2025.
Meparishvili N. Traditional Homes of Georgia: The Reason to Be Proud // Smithsonian Center for Folklife and Cultural Heritage. 2015. (Электрон. ресурс). URL: https://folklife.si.edu/talkstory/2015/traditional-homes-of-georgia-the-reason-to-be-proud. Просмотрено: 5.11.2025.
Meparishvili N. Traditional Homes of Georgia: The Reason to Be Proud // Georgian Journal. 2016. (Электрон. ресурс). URL: https://georgianjournal.ge/2016/traditional-homes-of-georgia-the-reason-to-be-proud/. Просмотрено: 17.10.2025.
«Oda House» // RLKS Project: Rural Landscape and Country Houses in Western Georgia. (Электрон. ресурс). URL: https://www.onisskola.info/oda-house/. Просмотрено: 5.11.2025.
Open Air Museum of Ethnography. Where Tradition Is Alive // Georgian National Museum Brochure. 2014. (Электрон. ресурс). URL: https://museum.ge/files/broshurebi/Museum_Broshura_A4_ENG_WEB.pdf. Просмотрено: 1.11.2025.
Story of Georgian Oda Houses in Samegrelo Told through Photos // Georgian Journal. 2018. (Электрон. ресурс). URL: https://georgianjournal.ge/discover-georgia/34426-story-of-georgian-oda-houses-in-samegrelo-told-through-photos.html. Просмотрено: 4.11.2025.
Tbilisi Entertainment Guide Book. Tbilisi City Hall. 2013. (Электрон. ресурс). URL: https://tbilisisrf.gov.ge/uploads/files/Geo_travel_guide2.pdf. Просмотрено: 2.11.2025.
Tbilisi Open Air Museum of Ethnography // Eurasia.travel. (Электрон. ресурс). URL: https://eurasia.travel/georgia/tbilisi/ethnography-museum/. Просмотрено: 3.11.2025.
«Traditional Homes of Georgia: The Reason to Be Proud» // Relax.ge. (Электрон. ресурс). URL: https://relax.ge/?utm_source=chatgpt.com. Просмотрено: 2.11.2025.
What Museums to See in Tbilisi: Tbilisi Open Air Museum of Ethnography // Georgian Travel Guide. 2019. (Электрон. ресурс). URL: https://georgiantravelguide.com/en/articles/what-museums-to-see-in-tbilisi-georgia/. Просмотрено: 2.11.2025.
Tbilisi Open Air Museum of Ethnography // Wikipedia. (Электрон. ресурс). URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Tbilisi_Open_Air_Museum_of_Ethnography. Просмотрено: 1.11.2025.
Фототрадиционных грузинских домов моего авторства https://disk.360.yandex.ru/d/zz76SxApJnHDhA
Дом грузинского дворянина типа дарбази https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/%28BL%29_GEORGIAN_NOBLEMAN%27S_HOUSE_IN_TIFLIS.jpg/960px-%28BL%29_GEORGIAN_NOBLEMAN%27S_HOUSE_IN_TIFLIS.jpg
Открытка с изображением дома типа Ода https://media.veli.store/media/product/4721000007753-3.jpg
Гурия, село. Зоти. Дом А. Челидзе https://amigo.ge/saunjegallery/albums/userpics/10001/adamia-ajaruli_saxli_003.jpg
Дом-музей Константина Гамсахурдиа, дом ода https://scontent.ftbs4-2.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/486803246_1086496960187310_578791170638629989_n.jpg?_nc_cat=104&ccb=1-7&_nc_sid=833d8c&_nc_ohc=9qVtLRPyPocQ7kNvwHRd2yk&_nc_oc=Adm6ztG15a4OdiT5PTq2vxEoxZ8DiuQsjXb14chzdTJJuJUqZcYK38KClYdoSbZPmV8&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.ftbs4-2.fna&_nc_gid=Ncj1XI77FvzrsyIzdv08Rg&oh=00_Afv4QLrLkdWBSqQpz1pLtgUpI7aIzoblmSFfFGG1JgQ6hg&oe=698FCFA4
Дом типа Ода, Рача https://www.onisskola.info/wp-content/uploads/2022/01/IMG_2731.jpg
Анимированный скан дарбази семьи Поракишвили https://cdn.easteast.world/uploads/post_image/5863/image/5211ea77394dcff24b60.gif
Традиционный лазский дом https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/25/Laz_evi.jpg
Традиционный лазский дом https://www.nplg.gov.ge/wikidict/images/b/bf/Lazuri_saxli.JPG
Дом Саджалабо из деревни Онтофо https://iscg-travel.com/wp-content/uploads/2017/12/8027320350_05db042026_b-1024x530.jpg
Балкон дома типа Ода https://img-fotki.yandex.ru/get/59613/41972460.ea/0_1e6f65_af128040_orig.jpg
Гриша Цомая на балконе своего дома. Дом типа ода https://scontent.ftbs6-2.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/507696046_9527757117329124_2137702916434582325_n.jpg?_nc_cat=106&ccb=1-7&_nc_sid=cf85f3&_nc_ohc=UxholzGn9PQQ7kNvwHT8y6H&_nc_oc=Adm2qz_7UH7EEHrSeYAEZzLodjMPXwhyY9OV4cW1ITnPaqKEU_3X6p0yKlXXkdoub14&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent.ftbs6-2.fna&_nc_gid=vxMR5dxQH4WkPYxjqDXPuA&oh=00_AfshT47iq_arT4IVITCKyzcPjj_kM4wihO3dmhUWPKWKUA&oe=698FB3A6
Схема купола дарбази https://cdn.easteast.world/uploads/post_image/5859/image/23bf484f43cff8a471d0.jpg
Схемы дарбази https://easteast.world/ru/posts/513
Книга Михаила Гараканидзе «Грузинское деревянное зодчество», источник части иллюстраций https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/321202/1/Sakartvelos_Xit_Xurotmodzgvreba_1959.pdf
Схемы и иллюстрации домов https://www.onisskola.info/
Интерьер https://fs.tonkosti.ru/94/2g/942gkwe67osoggs08sswkc44g.jpg?_ma=1770645904434953005.1770645907468
Фасад традиционного грузинского дома https://i.pinimg.com/1200x/52/27/4c/52274c8a0ed9e8dc8a8b4e7e16cb9bfb.jpg
Фото тимпанов и орнаментов https://new.georgianart.ge/magazine/2022%20(I%20%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98)/28



